បង្កាផ្តាសាយធំ និងការរលាកសួតសម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ និងមនុស្សចាស់

ការបង្កាជំងឺផ្តាសាយធំ និង ជំងឺរលាកសួតសម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ
និងវ័យចំណាស់

ជំងឺផ្តាសាយធំ 

ជំងឺផ្តាសាយធំ​(Influenza, Flu) បង្កឡើងដោយវីរុស Influenza​  Virusដែលជាមេរោគមួយងាយស្រួលក្នុងការឆ្លងដោយការ​ ក្អក ក្រដាស់ដាក់គ្នា ចូលដោយការដកដង្ហើម ភាគច្រើនអាការ:មិនធ្ងន់ធ្ងរ​ ច្រើនតែបាត់ទៅវិញដោយខ្លួនឯងក្នុងរយ:ពេល 5-7​ ថ្ងៃ ។ តែប្រសិនបើអ្នកមានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ អាចមានការជ្រៀតជ្រែកដោយជំងឺ
ផ្សេងៗ បានដូចជា៖ រលាកសួត ជាដើម ។  ក្រៅពីនេះ មេរោគផ្តាសាយធំមានការផ្លាស់ប្តូរ ទើបធ្វើឲ្យមានការរាតត្បាតជា
រាងរាល់ឆ្នាំ ដោយសារភាពសាំរបស់មនុស្សគ្របដន្តប់ដល់មេរោគ
គ្រប់ប្រភេទ ទើបមានការណែនាំឲ្យមានការបង្កាដោយ
ការចាក់វ៉ាក់សាំងរាងរាល់ឆ្នាំ។

ជំងឺរលាកសួត

ជំងឹរលាកសួត​ ( Pneumonia ) ឬជំងឹហើមសួត ជាជំងឹមួយក្នុង
ប្រព័ន្ធដកដង្ហើម ដូចគ្នាជាមួយជំងឹផ្តាសាយធំ ដែលបង្កឡើងពីការឆ្លងមេរោគតាមប្រព័ន្ធដកដង្ហើមផ្នែកខាងក្រោម ដោយបង្កឡើងពីការឆ្លងបាក់តេរី វីរុស តែអ្វីដេលប្រទះឃើញញឹកញាប់ នោះគឺភាគច្រើនបង្កឡើងដោយបាក់តេរី Streptococcus pneumonia  ជាកំរឹរធ្ងន់ធ្ងរនិងមានលក្ខណៈផ្សេងៗគ្នា ។ អ្នកជំងឺខ្លះអាចឆ្លងមេរោគយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ

ដូចជាមានឆ្លងមេរោគតាម
សរសៃឈាម រលាកស្រោមខួរក្បាល ធ្វើឲ្យអ្នកជំងឺត្រូវចូលសម្រាកព្យាបាលក្នុងមន្ទីរពេទ្យ ហើយនឹងអាចដល់មានការបាត់បង់ជីវិតផងដែរ។

 

ជំងឺរលាកសួតដែលបង្កឡើយដោយផ្តាសាយធំ

·       ↪ ជំងឺផ្តាសាយធំ​ជាមូលហេតុសំខាន់នៃជំងឺរលាកសួត ដែលជួបជាញឹកញាប់ គឺទៅលើកុមារ មនុស្សវ័យចំណាស់ ស្ត្រីមានគភ៌និងអ្នកមានជំងឺប្រចាំកាយរ៉ាំរ៉ៃដោយឡែក អ្នកមានជំងឺរួមច្រើនប្រភេទធ្វើឲ្យមានហានិភ័យខ្ពស់នៃការកើតជំងឺរលាក
សួតបន្ថែមទៀតបាន។

·       ↪ ជមងឺរលាកសួតដែលកើតចេញពីបាក់តេរី តែងតែកើតឡើងមានក្រោយជំងឺផ្តាសាយធំ ជាធម្មតានឹងចាប់ផ្តើមមានរោគសញ្ញាក្រោយពីមានជំងឺផ្តាសាយធំ​ ១-២​ សប្តាហ៍ ដោយមានអាការៈ រងា​ញ័រ ក្អួត មានស្លេះ ពិបាកដកដង្ហើម ក្រៅពីនេះអាចបណ្តាលគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតផងដែរ។

ពត៌មានវ៉ាក់សាំងបង្កាជំងឺផ្តាសាយធំ​ និងជំងឺរលាកសួត

*​  វ៉ាក់សាំងបង្កាជំងឺផ្តាសាយធំ​

              ➺ បង្កាជំងឺផ្តាសាយធំ

              ➺ បន្ថយអាការៈធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺ

             ➺ បង្កាជំងឺជ្រៀតជ្រែក

➽  គួរចាក់វ៉ាក់សាំងបង្ការាល់ឆ្នាំ

អ្នកណាខ្លះដែលគួរទទួលវ៉ាក់សាំងផ្តាសាយធំ ?

➤       មនុស្សអាយុ ៦៥ ឆ្នាំឡើងទៅ

➤     ស្ត្រីមានគភ៌

➤    ទារកអាយុ ៦​ ខែទៅ​ ២ ឆ្នាំ

                        ➤អ្នកមានជំងឹរ៉ាំរ៉ៃ ដូចជា៖ ជំងឺបេះដូង  ជំងឺទឹកនោមផ្អែម ជំងឺហឺត ជំងឺខ្សោយតម្រងនោម
និងមានប្រព័ន្ធភាពស៊ាំខ្សោយ ។

វ៉ាក់សាំងបង្កាជំងឺរលាកសួត

វ៉ាក់សាំងពីរប្រភេទដែលនិយមប្រើជាទូទៅ 

១. ​ Pneumonia Polysaccharide Vaccine

២. ​ Pneumonia Conjugate Vaccine

ដោយ ៦៨-៧៨ភាគរយ​​ គឺ គ្របដណ្តប់ដល់ប្រភេទឆ្លងមេរោគ
Pneumococcus និងរលាកសួតប្រភេទធ្ងន់ធ្ងរបាន ។

វ៉ាក់សាំងផ្តាសាយធំ និងវ៉ាក់សាំងរលាកសួតអាចចាក់ព្រមគ្នាបាន

ឯកសារយោង៖ការណែនាំចាក់វ៉ាក់សាំងបង្កាជំងឺសម្រាប់មនុស្សធំនិងវ័យចំណាស់
 ( Recommend Adult and Elderly Immunization Schedule )​ សមាគមផ្នែកការឆ្លងមេរោគនៃប្រទេសថៃ ព.​​ស. ២៥៦១

ប្តូរគំនិត ជីវិតកាន់តែមានន័យ

 ប្តូរគំនិត ជីវិតកាន់តែមានន័យ 

គំនិតយើងបែងចែកចេញជាពីរប្រភេទ ជាទូទៅ គឺ ៖

- ផ្លាស់ប្តូរគំនិត ជីវិតយើងនឹងកាន់តែមានន័យ

- ការព្យាយាមមិនមែនជារឿងដែលគួរឱ្យខ្លាច ការប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាប្រឈមក៏ជារឿងមួយដែលត្រូវមាន ។

-​ការអភិវឌ្ឍន៍ខ្លួនយើងជានិច្ចដើម្បីទទួលបាននូវភាពជោគជ័យ ។

១. គំនិត ឬការគិតបែបមិនមានការអភិវឌ្ឍន៍ មានមនុស្សជាច្រើន បានជឿជាក់នូវអ្វីដែលខ្លួនមាន អ្វីដែលខ្លួនបានប្រព្រឹត្ត ថាជារបស់ដែលមិនអាចប្រែប្រួលបាន ។ ជឿទៅលើសមត្ថភាព សតិបញ្ញារបស់ខ្លួនថា ជារបស់បានមកតាំងពីកំណើត ជាអ្វីដែលយើងមិនអាចរកមកបាន ដោយការព្យាយាម ។ ជាទូទៅពួកគេមិនសូវមានការព្យាយាមប៉ុន្មាននោះទេ ព្រោះពួកគេគិតថា ការព្យាយាមតែងបន្ទាប់បន្ថយនូវកិត្តិយសកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់គេដែលធ្លាប់តែល្អ ។ ពួកគេតែចង់បាននូវសេចក្តីសម្រេចតាំងតែពីលើកដំបូង នៅពេលដែលពួកគេត្រូវធ្វើអ្វីមួយពួកគេ រំពឹង គិតចង់បានសេចក្តីសម្រេច ភាពជោគជ័យ ភាពសម្បូរបែប តាំងតែពីលើកទីមួយ ពួកគេខ្លាចការបរាជ័យ មានភាពខ្មាស់អៀន អន់ចិត្ត​ តូចចិត្ត ដោះសារ បន្ទោសអ្នកដទៃ ប្រសិនបើគេធ្វើអ្វីមួយមិនបានសម្រេចដូចបំណង ។

ទាំងនេះវាផ្ទុយទៅគំនិតមួយទៀតនោះគឺ

២. គំនិត ឬការគិតដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍ មនុស្សមួយចំនួនទៀត នៅពេលដែលជួបបញ្ហាការពិបាក

ដោះស្រាយ ឬជួបប្រទះនូវអ្វីមួយថ្មី ជួបប្រទះការប្រឈមផ្សេងៗនោះ ពួកគេតែងតែរីករាយនឹងស្វែងរកដំណោះស្រាយ ព្យាយាមអភិវឌ្ឍន៍ខ្លួនឯង

ជានិច្ច ។ ពួកគេមិនបានតូចចិត្តខ្លួនឯងនោះឡើយ ពួកគេ តែងតែលើកទឹក

ចិត្ត ជំរុញឱ្យខ្លួនឯងមានការរៀនសូត្រអភិវឌ្ឍន៍ខ្លួនឯងជានិច្ច។

ជាចុងក្រោយ យើងអាចក្រលេកមើលប្អូនៗ សិស្សានុសិស្សដែលទើបតែទទួលលទ្ធផលការប្រលងបាក់ឌុបនោះ ។ មានប្អូនមួយចំនួនដែលបានទទួលលទ្ធផលមិនសូវល្អ ប៉ុន្តែក៏មិនបានតូចចិត្តអ្វីឡើយ ហើយពួកគេ នឹងខិតខំព្យាយាមរៀន អភិវឌ្ឍន៍ខ្លួនឱ្យបានចូលរៀនក្នុងសាកលវិទ្យាល័យជាបន្ត ។ ផ្ទុយទៅវិញ មានប្អូនមួយចំនួនដែលតូចចិត្តនឹងលទ្ធផលការប្រឡងរបស់ខ្លួន ទោះបីជាលទ្ធផលនោះបានល្អគួរសមហើយក៏ដោយ ។ អាក់អន់ចិត្តខ្លួនឯង ស្តីបន្ទោសខ្លួនឯងថា មិនមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ វាហាក់បីដូចជាលទ្ធផលប្រឡងម្តងនេះជាអ្នកកំណត់ជោគវាសនារបស់ខ្លួន

ទៅហើយ មិនអាចប្រែប្រួលបាននោះឡើយ ។

យើងមិនបានសរុបថាគំនិតណាមួយល្អឬអាក្រក់នោះឡើយ ក៏ប៉ុន្តែអ្វីដែលសំខាន់យើងគ្រាន់តែចង់បញ្ជាក់ថាការគិតរបស់យើងវាបង្ហាញ

ចេញទៅតាមសកម្មភាពរបស់យើងម្នាក់ៗតែប៉ុណ្ណោះ ។ ការជឿជាក់លើខ្លួនឯងងាយនឹងបាត់បង់ទៅវិញ 

សម្រាប់អ្នកដែលមានគំនិតដែលមិនមានការអភិវឌ្ឍន៍ ។ ហើយម្យ៉ាងទៀតជួនកាលពួកគេ ក៏ជឿជាក់លើខ្លួនឯងខ្លាំង

ហួសហេតុផងដែរ ។

ស្វែងយល់ពីជំងឺប៉ោងសរសៃឈាមអាក់ទែ

ស្វែងយល់ពីជំងឺប៉ោងសរសៃឈាមអាក់ទែ 

ជំងឺប៉ោងសរសៃឈាមអាក់ទែ

ជារោគសញ្ញាដែលបង្កឡើងដោយជញ្ជាំងសរសៃឈាមចុះខ្សោយនិងត្រូវ

សម្ពាធឈាមរុញចេញមក ធ្វើឱ្យមានការរីកប៉ោង  ដែលបង្កដោយមូលហេតុ
មានដូចជា សភាពចុះខ្សោយទៅតាមអាយុសម្រាប់អ្នកដែល អាយុច្រើន ឬភាពខុសប្រក្រតីផ្សេងៗមានដូចជា សម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់ ជក់បារីច្រើន ឬអ្នកដែលមានភាពខុសប្រក្រតីផ្នែកហ្សែនប្រភេទខ្លះ ដូចជា ក្រុមហ្សែន ប្រភេទ Marfan  ដែលមានលក្ខណៈរូបរាងស្គមខ្ពស់ ដៃជើងវែង ពិដានមាត់ខ្ពស់ ភ្នែកខុសប្រក្រតី ដែលធ្វើឱ្យសាច់ដុំខ្សោយ ទើបជាក្រុមមួយទៀតដែលធ្វើឱ្យមានហានិភ័យចំពោះបញ្ហារោគនេះ ។

ប្រសិនបើលោកអ្នកដែលមានបញ្ហាងាយរងគ្រោះ គួរប្រញាប់ទៅជួបពេទ្យនិងប្រញាប់ធ្វើការព្យាបាល  ពីព្រោះថាសរសៃឈាមក្រហមធំនេះ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ប្រៀបដូចជាបំពង់ទឹកទុយយោធំសម្រាប់បញ្ចូល

ទឹកអញ្ជឹងដែរ វាបញ្ជួនឈាមទៅចិញ្ចឹមអវយវៈសាំខាន់ផ្សេងៗ ដូចជា
បេះដូង ខួរក្បាល ខួរឆ្អឹងខ្នង ដែជើង និងរួមទាំងអវយវៈក្នុងផ្ទៃពោះ
មាន ថ្លើម តម្រងនោម និងពោះវៀន ។ ពិតប្រាកដណាស់ ប្រសិនបើមានភាពខុសប្រក្រតីកើងឡើង ដូចជាការប៉ោងសរសៃឈាម និងប្រេះបែកអាចបង្កឱ្យមានការបាត់បង់ជីវិតបានដល់ទៅ ៥០-៩០ ភាគរយ ។ 

មិនមានរោគសញ្ញាបង្ហាញដំបូង....ត្រូវព្យាយាមសង្កេតដោយខ្លួនឯង

ការពិនិត្យឃើញជំងឺនេះ ភាគច្រើនជួបប្រទះដោយចៃដន្យពីការថតឆ្លុះនៅ

ដើមទ្រូង ត្រូវសង្កេតថា មានរោគសញ្ញាឈឺពោះ ឈឺខ្នង ណែនដើមទ្រូង ងងឹតមុខញឹកញាប់ឬទេនិងត្រូវស្ទាប់មើលផ្ទៃពោះថាមានដុំដែលលោត
តាមចង្វាក់ជីពចរ ពិបាកដកដង្ហើម ពិបាកលេបអាហារ ឬមានសំលេង
ត្បៀតឬអត់ព្រោះថាអាការៈទាំងនេះអាចបណ្តាលមកពីសរសៃឈាម
ប៉ោងទៅត្បៀតអវយវៈផ្សេងៗដែលនៅជិតខាងអ្វីដែលល្អនោះគឺគួរ
ប្រញាប់ទៅជួបពេទ្យដើម្បីពិនិត្យព្យាបាលតទៅ ។ 

វិធីសាស្ត្រការព្យាបាលក្នុងរយៈដំបូង

ប្រសិនបើពិនិត្យឃើញហើយនោះ គួរចាប់ផ្តើមគ្រប់គ្រងព្រឹត្តិកម្មខ្លួនឯង

 មានដូចជា ការឈប់ជក់បារី ជៀសវាងការខំប្រឹងបន្ទោបង់ខ្លាំង និងគ្រប់គ្រងសម្ពាធឈាម ដោយសារតែកត្តាទាំងនេះវាជួយជំរុញឱ្យ
សរសៃឈាមប៉ោង និងកាន់តែមានឱកាសបែកធ្លាយ ហើយប្រសិនបើពេទ្យពិចារណាហើយអាការៈនៅមិនទាន់ដល់កម្រិតគ្រោះ

ថ្នាក់នោះ ឬមានហានិភ័យបែកធ្លាយតិចតួចនោះ ក៏មិនចាំបាច់ទទួលការ

វះកាត់ ប៉ុន្តែគួរពិនិត្យអាការៈជាប្រចាំដើម្បីសុវត្ថិភាព ។ 

វិធីសាស្ត្រការវះកាត់

ប្រសិនបើសរសៃឈាមក្រហមធំមានអាការៈងាយរងគ្រោះចំពោះការ

បែកធ្លាយនោះ ឬសរសៃឈាមធំខុសប្រក្រតីអាចត្រូវទទួលការវះកាត់ ព្រោះថាប្រសិនបើបែកធ្លាយនោះមានឱកាសបាត់បង់ជីវិតបាន ។ វិធីសាស្ត្រការវះកាត់ជំងឺនេះមាន ២ យ៉ាង គឺ ៖

        

១. ការវះកាត់បែក (Open Surgery)

ជាវិធីសាស្ត្រការវះកាត់តាមដើមទ្រួង ឬតាមពោះ វាអាស្រ័យទៅលើថាការប៉ោងសរសៃឈាមនៅត្រង់បរិវេណណា រួចហើយត្រូវដាក់សរសៃឈាមសិប្បនិមិត្តទៅជំនួសត្រង់កន្លែង

សរសៃឈាមដែលខុសប្រក្រតី ។

២. ជាការវះកាត់ដោយវិធីដាក់សរសៃឈាមសិប្បនិមិត្តប្រភេទ 

 Stent Graft

ជាការវះកាត់តាមសរសៃឈាមក្រហមនៅត្រង់ភ្លៅដើម្បីដាក់សរសៃឈាម

សិប្បនិមិត្តចូលទៅជំនួសត្រង់បរិវេណដែលប៉ោងឬប្រេះធ្លាយ ។ វិធីសាស្ត្រនេះសមស្របជាមួយអ្នកជំងឺដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការ

វះកាត់ធំ ដូចជា អ្នកមានអាយុច្រើន អ្នកដែលមានបញ្ហាបេះដូង ឬអ្នកដែលមានបញ្ហាជំងឺទឹកនោមផ្អែម ជាដើម ហើយវិធីសាស្ត្រនេះមាន
ស្នាមរបួសតូច កាត់បន្ថយហានិភ័យ និងកាត់បន្ថយការបាត់បង់ឈាមបាន ។

សូមអរគុណអត្ថបទ ពីមន្ទីរពេទ្យផ្យាថៃ ២